บรรจง บินกาซัน
นบีมุฮัมมัดกล่าวว่า “ทุกสิ่งมีซะกาตและซะกาตของร่างกายคือการถือศีลอด” (บันทึกโดยอิบนุมาญะฮฺ)
ในคัมภีร์กุรอาน คำว่าซะกาตมักถูกกล่าวคู่กับการนมาซซึ่งเป็นศาสนกิจสำคัญอันดับแรกของมุสลิมเสมอ แต่ในคำสอนดังกล่าวของนบีมุฮัมมัดแสดงให้เห็นว่าการถือศีลอดมีความผูกพันกับซะกาตอย่างใกล้ชิดเช่นกัน
บรรจง บินกาซัน
ทั้งคนและสัตว์ต่างกินอาหารเพื่อความอยู่รอด แต่ในบางช่วงเวลา การอดอาหารก็เพื่อความอยู่รอดเช่นกัน
การอดอาหารบางช่วงเวลาเป็นผลดีและมีประโยชน์ต่อมนุษย์เอง แม้ไม่ใช่การปฏิบัติตามความเชื่อทางศาสนา แต่การอดอาหารได้ถูกนำไปใช้เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการผ่าตัด การประท้วงหรือต่อสู้ทางการเมือง เป็นต้น
บรรจง บินกาซัน
“โอ้ผู้ศรัทธาทั้งหลาย การถือศีลอดได้ถูกกำหนดมาเช่นเดียวกับที่ได้ถูกกำหนดไว้ก่อนหน้าสูเจ้า ทั้งนี้หวังว่าสูเจ้าจะเกิดความยำเกรง” (กุรอาน 2:183)
ข้อความดังกล่าวบอกให้รู้ว่าการถือศีลอดเป็นที่ปฏิบัติมาก่อนสมัยนบีมุฮัมมัด การศึกษาประวัติศาสตร์ทำให้รู้ว่าชาวอียิปต์โบราณก็มีการถือศีลอด นักบวชและฤาษีในอินเดียก็ถือศีลอดสามวันในตอนกลางเดือน ศาสนาโซโรแอสเตอร์ก็มีการถือศีลอดเหมือนกัน แต่ถือเฉพาะนักบวชเท่านั้น
บรรจง บินกาซัน
ในคัมภีร์กุรอานมีคำดำรัสของพระเจ้าว่า “เดือนเราะมะฎอนเป็นเดือนที่คัมภีร์กุรอานถูกประทานมาเป็นทางนำพร้อมกับหลักฐานและเกณฑ์ตัดสินที่แยกความถูกต้องออกจากความผิดอย่างชัดเจน...” กุรอาน 2:185)
ถ้อยคำดังกล่าวแสดงถึงความเมตตาของพระเจ้าในฐานะผู้สร้างทุกสรรพสิ่ง เมื่อสร้างแล้ว พระองค์ได้ทรงกำหนดและทรงนำทางทุกสิ่งให้เป็นไปตามที่พระองค์กำหนด ดาวนับแสนล้านดวงในจักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาลถูกกำหนดและถูกนำทางไว้ด้วยวิถีโคจร เมื่อมันอยู่ในทางนำ ดาวนับแสนล้านดวงจึงอยู่กันอย่างสงบ ไม่เกิดความสับสนอลหม่าน
บรรจง บินกาซัน
“ในวันที่พระเจ้าทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดินนั้น พระองค์ได้ทรงกำหนดไว้ว่าจำนวนเดือนนั้นมีสิบสองเดือน ในจำนวนนี้มีสี่เดือนต้องห้าม นี่คือศาสนาที่ถูกต้อง ดังนั้น จงอย่าทำความผิดต่อตัวของสูเจ้าเองโดยการละเมิดเดือนเหล่านี้” (กุรอาน 9:36)
บรรจง บินกาซัน
คำสอนของทุกศาสดามีความเหมือนกันอยู่อย่างหนึ่ง นั่นคือ การให้หรือการบริจาคทาน คำสอนเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ทางด้านจิตวิญญาณและสังคม นั่นคือเพื่อขัดเกลาวิญญาณให้สะอาดหมดจดจากมลทินแห่งความตระหนี่ถี่เหนียว ขณะเดียวกัน ทานที่ให้ไปจะช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคนมีกับคนไม่มีและช่วยทำให้สังคมเจริญเติบโต
บรรจง บินกาซัน
อิสลามกำหนดการปฏิบัติศาสนกิจขั้นพื้นฐาน 5 ประการให้มุสลิมปฏิบัติเพื่อเป็นการแสดงความศรัทธาในพระเจ้า การสักการะและแสดงความกตัญญูต่อพระองค์ผู้ทรงสร้างทุกมนุษย์และประทานปัจจัยยังชีพแก่ทุกชีวิต
บรรจง บินกาซัน
การอดอาหารเป็นวิถีอย่างหนึ่งของการดำรงรักษาชีวิตและเป็นพฤติกรรมที่มีอยู่แม้แต่ในหมู่สัตว์
ในฤดูร้อนที่แห้งแล้งขาดแคลนอาหาร กบจะจำศีลอยู่ในรูใต้ดิน ม้นจะนอนนิ่งปิดหู ปิดตา ปิดปากและไม่ขยับตัวเพื่อรักษาอาหารที่สะสมไว้ในร่างกายให้นานที่สุด ถ้ามันออกไปนอกรูในช่วงหน้าแล้ง มันจะไม่ได้อาหารและมันอาจกลายเป็นอาหารของชาวบ้านด้วยซ้ำ การจำศีลจึงเป็นการรักษาชีวิตของมัน
บรรจง บินกาซัน
เข้าเดือนเราะมะฎอนแล้ว เดือนที่มุสลิมทั่วโลกต้องถือศีลอด ปีนี้วันแรกตรงกับวันที่ 12 มีนาคม 2567 หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเดือนนี้มุสลิมจึงต้องอดข้าวอดน้ำและอดไปเพื่ออะไร?
ไม่มีการปฏิบัติศาสนกิจใดที่ไร้ประโยชน์หรือไร้เหตุผลและเหตุผลก็ไม่ใช่เรื่องยากเกินความเข้าใจ
บรรจง บินกาซัน
ทุกวัฒนธรรมมีการเฉลิมฉลองของตัวเองในทุกปี และเมื่อนึกถึงการเฉลิมฉลอง คนส่วนใหญ่จะนึกถึงความสนุกสนาน เสียงไชโยโห่ร้อง เสียงพลุและปะทัด การดื่มสุราที่จบลงด้วยความมึนเมา ขาดสติและอุบัติเหตุซึ่งทำให้ความสนุกสนานกลายเป็นความเศร้าตามมา
บรรจง บินกาซัน
เมื่ออายุ 40 ปี นบีมุฮัมมัดได้รับการแต่งตั้งให้ปฏิบัติภารกิจนำวิถีชีวิตอิสลามมาเผยแผ่สั่งสอนผู้คนในเมืองมักก๊ะฮฺ ตลอดระยะเวลา 13 ปี ท่านนบีและชาวมักก๊ะฮฺที่หันมารับอิสลามต้องถูกต่อต้านด้วยวิธีการต่างๆตั้งแต่การดูถูก การติดสินบน การทรมาน การปิดล้อมคว่ำบาตรและการลอบสังหาร
บรรจง บินกาซัน
การถือศีลอดด้วยการละเว้นจากการกินและดื่มดูเหมือนจะเป็นการปฏิบัติทางร่างกายภายนอก แต่ในความจริงแล้ว มันเป็นมาตรการหรือวิธีการควบคุมจิตใจมนุษย์มิให้ตอบสนองอารมณ์ฝ่ายต่ำหรือกิเลสที่เป็นเหตุแห่งทุกข์
ดังนั้น จึงมิใช่เรื่องแปลกอะไรที่ทุกวัฒนธรรมที่มีความเชื่อทางจิตวิญญาณจึงมีการถือศีลอด
บรรจง บินกาซัน
เดือนเราะมะฎอน เดือนแห่งการถือศีลอดของมุสลิมทั่วโลกได้เริ่มต้นแล้ว ปีนี้ ตรงกับวันที่ 23 มีนาคม 2566
การถือศีลอดด้วยการอดอาหาร อดน้ำและอดบางสิ่งบางอย่างเป็นที่ปฏิบัติกันมานานแล้ว คัมภีร์กุรอานที่ถูกประทานแก่นบีมุฮัมมัดกล่าวว่าการถือศีลอดได้ถูกกำหนดแก่ผู้ศรัทธาในศาสนามาก่อนหน้านี้แล้วและวัตถุประสงค์สำคัญของการถือศีลอดก็เพื่อให้ผู้ถือศีลอดเกิดความยำเกรงพระเจ้าซึ่งถือว่าเป็นคุณธรรมสูงสุดในอิสลาม
บรรจง บินกาซัน
ด้วยความอยากรู้ว่ามนุษย์เริ่มมีการนับวันเดือนปีกันอย่างไรและตั้งแต่เมื่อใด เพราะในคัมภีร์กุรอานมีกล่าวไว้ว่าเดือนของพระเจ้ามี 12 เดือน ผมจึงเสาะหาความรู้เรื่องนี้และเมื่อได้มาแล้วก็มาแบ่งปันกัน
เรื่องของการนับวัน เดือน ปี มีบนโลกมนุษย์ใบนี้เท่านั้น และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้มีดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์และโลกของเรา
บรรจง บินกาซัน
ตลอดเดือนเมษายนของปีนี้เป็นช่วงเวลาที่มุสลิมที่บรรลุวัยผู้ใหญ่ทั้งชายและหญิงในประเทศต่างๆทั่วโลกต่างถือศีลอดซึ่งเป็นศาสนบัญญัติสำคัญหนึ่งในห้าประการของอิสลาม มุสลิมคนใดละเว้นการถือศีลอดโดยไม่มีเหตุผลที่อัลลอฮฺอนุมัติถือว่าทำบาปใหญ่
ประเทศมุสลิมอาจเริ่มต้นเดือนเราะมะฎอนต่างกันเพราะปฏิทินทางจันทรคติอาศัยการดูดวงจันทร์ มุสลิมในประเทศไทยเริ่มต้นวันที่ 3 เมษายน ส่วนในภูมิภาคตะวันออกกลางเริ่มวันที่ 2 เมษายน
บรรจง บินกาซัน
เพื่อนต่างศาสนิกทั้งในโรงเรียน มหาวิทยาลัยและที่ทำงานเคยถามผมระหว่างผมถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอนว่า “ไหวหรือวะ อดทั้งข้าวทั้งน้ำ” เพื่อนบอกกับผมว่า “ถ้าให้อดข้าวอย่างเดียวตั้งแต่เช้าจรดค่ำพอทำได้ แต่ถ้าอดน้ำด้วยนี่ ไม่ไหวว่ะ”
“ตอนนายละศีลอด นายคงสวาปามเต็มที่เลยสิ” เพื่อนผมเปรยด้วยความอยากรู้
บรรจง บินกาซัน
ในสังคมทะเลทรายที่ข้าวปลาอาหารเป็นของหายาก การได้อาหารโดยตรงช่วยให้คนอยู่รอดและมีความสุขเร็วกว่าการได้เงินที่ต้องนำไปซื้ออาหารอีกทอดหนึ่ง นั่นคือเหตุผลที่นบีมุฮัมมัดได้กำหนดให้คนมีข้าวเหลือกินเกินหนึ่งวันต้องนำเอาข้าวส่วนหนึ่งไปให้คนยากจนเป็น “ซะกาตฟิฏร์” และต้องให้ก่อนวันอีดุลฟิฏร์ หลังจากนั้น การปฏิบัติดังกล่าวได้เป็นข้อกำหนดให้มุสลิมทั่วโลกปฏิบัติสืบต่อกันมาจนถึงทุกวันนี้
บรรจง บินกาซัน
คัมภีร์กุรอานกล่าวไว้ว่าพระเจ้าได้กำหนดให้ปีหนึ่งมีสิบสองเดือน ก่อนหน้าอิสลาม ชาวอาหรับโบราณมีชื่อเรียกเดือนทั้งสิบสองนี้แล้ว แต่ชื่อเดือนเหล่านั้นได้ถูกเปลี่ยนมาเป็นชื่อที่ใช้เรียกในปัจจุบันประมาณ 150 ปีก่อนหน้าสมัยนบีมุฮัมมัดโดยปู่ลำดับที่ห้าของท่านนบีและเดือนเราะมะฎอนเป็นเดือนที่เก้าของเดือนที่ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่
บรรจง บินกาซัน
ผมเกิดและโตในชุมชนมัสญิดยะวา เขตยานนาวา จำความได้ตั้งแต่เรียนอยู่ประถม 6 ว่าเดือนเราะมะฎอนเป็นเดือนที่มีความหมายสำหรับผมมาก
ในตอนค่ำที่ทุกคนรอคอยสำนักจุฬาราชมนตรีแจ้งผลการดูดวงจันทร์เสี้ยวเพื่อประกาศวันเริ่มต้นเดือนเราะมะฎอนนั้น ในใจของทุกคนต่างเฝ้ารอคำประกาศดังกล่าวเหมือนกับทหารที่กำลังรอรับคำสั่งจากผู้บังคับบัญชาให้เริ่มปฏิบัติหน้าที่อะไรสักอย่าง
